Mont Pelerin'deki müzakerelerin yeni kritik dönemi başladı.

Müzakerelerin ilk aşamasında iki tarafın toprak kriterleri konusundaki tezleriyle ilgili birleştirilmiş bir belge üzerinde özlü görüşme yapıldı. Cumhurbaşkanı Anastasiadis dün İsviçre’ye gitmeden önce yaptığı açıklamada, Mont Pelerin’e giderken daha fazla gelişme kaydedilmesi, ayrıca müzakerelerin bir sonraki aşamaya ve sonrasında Kıbrıs sorununun çözümüne ilerlemesi için gerekli koşulların yaratılması hedefiyle, kararlılıkla dolu olduğunu belirtti. Anastasiadis kendisine Mont Pelerin’de eşlik eden müzakere heyetiyle dün bir toplantı gerçekleştirdi.

Kurumumuz muhabirinden alınan bilgilere göre, Mont Pelerin’de iki tarafın yaklaşımlarının doğrulanması ve toprak kriterleri üzerinde bir anlaşmaya varmaları durumunda, haritaların değiş-tokuş edilmesinin beklendiği belirtildi. Bu koşulun geçerli olması durumunda, güvenlik konusunda genişletilmiş bir konferansın tarihinin belirlenmesine yönelik yolun da büyük ihtimalle açılabileceği kaydedildi. Müzakerelere yakın kaynaklardan alınan bilgilere göre, bu aşamada bir anlaşmaya varılmaması ve ‘her şey karara bağlanmadan hiçbir şey karara bağlanmış addedilmeyecek’ ilkesiyle, iki tarafın farklı harita sunma ihtimalinin de bulunduğu ifade edildi. Kurumumuz muhabiri, müzakerenin esasen toprak konusunun, her kurucu devletteki toprak oranı, Kıbrıs Rum yönetimine geri dönebilecek göçmen sayısı ve her kurucu devletin sahil şeridi oranı gibi en önemli 3 kriter üzerinde yapılmasını beklendiğini açıkladı. Resmi kaynaklardan elde edilen bilgilere göre, toprak oranı, iki tarafın ilk aşamadaki yaklaşımlarına üzerinden, yaklaşık %28,2 ile %29,2 fark ile Annan Planı’nda geçerli orana yakın olduğu bildirildi.

Omorfo konusu ise bir önceki müzakerede isim bazında masaya yatırılmazken, Cumhurbaşkanı Anastasiadis’in, Omorfo’nun ve Karpaz’ın bir bölümünün geri verilmesi tezinin sürdüğü belirtildi. Kıbrıs Rum tarafı, Annan Planı’nın öngördüğü topraklardan daha fazlasının iade edilmesini hedeflerken, Kıbrıs Türk tarafı ise henüz niyetini açıkça ortaya koymadı. Güvenilir kaynaklardan alınan haberlere göre, Omorfo’nun ve kapalı Maraş’ın yanı sıra, Mağusa’nın iç bölgesinin de bir kısmının geri verilmesine yönelik umut bulunduğu yönünde görüş bildirildi. Karpaz ile ilgili olarak ise, Kıbrıs Türk tarafından, sahil şeridi sebebiyle yerleşim yeri bulunmayan bölgelerde, federal mili parkların oluşturulmasıyla ilgili öneri getirildi. Bir parkın Dipkarpaz ve Apostolos Andreas arasında, diğer bir parkın ise Kormacit’e yakın bir bölgede oluşturulması önerildi. Söz konusu öneri, milli parkların geliştirilemeyeceği düşüncesiyle ve Kıbrıs Türk tarafından başka bölgeler ile değiş-tokuş talebi gelmesinden dolayı kabul görmedi.

Alınan bilgilere göre, geri verilecek bölgelerde, Kıbrıs Türk yönetimindeki bölgelerden farklı bir rejim bulunacağı ifade edildi. Görüşmenin ilk aşamalarında Omorfo ve Karpaz bölgelerinde, mülkiyet ve ayrıcalıklar konusunda özel bir rejimden bahsedildiği belirtildi. Yani Kıbrıslı Türkler’in Omorfo’daki özel ayrıcalıklarına karşılık, Kıbrıslı Rumlar’ın da Karpaz’da ayrıcalıkları bulunacak. Kıbrıslı Türkler, üzerinde büyük gelişme ve yatırımlar bulunan mülklerin geri verilmemesi tezinde ısrar ederken, güvenlik konusunda ise orduların çözümden sonra adada kalması tezinde de ısrarcı davranıyor. Cumhurbaşkanı Anastasiadis’in ise Avrupa devletinde garantilerin bulunamayacağı tezini tekrardan vurguladığı kaydedildi.

Güvenlik ve garanti konularının görüşüleceği çoklu konferansın olası tarihleriyle ilgili basında çıkan haberler çoğalıyor. Kurumumuzun Mont Pelerin’de bulunan muhabirinden alınan haberlere göre, iki tarafın, çoklu görüşmenin Aralık ayının ikinci yarınsında yapılması görüşüne yakın olduğu belirtildi. Olası tarihler 16 ve 18 Aralık veya Noel ve yılbaşı arasında görünüyor. 27 ve 28 Aralık tarihlerinde yapılması ihtimaline ilişkin haberler de bulunuyor. Çoklu görüşmeye yönelik karar verilmesi olasılığının ise birkaç hafta süreceği tahmin ediliyor. Kıbrıs Rum tarafı, çoklu görüşmeden bahsedebilmek için, çeşitli başlıklarda askıda bulunan konuların olabildiğince fazla çözüme ulaştırılması gerektiğini vurguladı.

Kaynak: Kıbrıs Radyo Yayın Kurumu, Kıbrıs Haber Ajansı