çevreden 03.03.21

Dünkü Alithia gazetesinden Akama Lalesiyle ilgili:

*

Akama lalesiyle hoş geldin bahar

Tarım Bakanlığı Mart ayını ve baharı sadece Akama Yarımadası'nda rastlanan Akama lalesiyle karşıladı. Akama lalesi, bilimsel adıyla Tulipa Akamasica, hava koşullarına ve otlatma tehdidinin sonuçlarına bağlı olarak Mart'tan Nisan'a kadar çiçek açar. Tarım Bakanlığının basın bültenindeki ilgili açıklamasına bakılırsa, Tulipa Akamasica cinsinin adı, şekil olarak Müslüman kadınların başörtüsünü andırdığı için Türkçe bir kelime olan tülbentten gelir. Adının ikinci sözcüğü olan Akamasica ise Avrupa Ağı Natura 2000’de yer alan Akama Ulusal Orman Parkı'na özgü bir bitki türü olmasından gelmektedir. Akama lalesi belli bir alanda ve bitki sayısının 200’ü geçmemesi nedeniyle Kıbrıs Florası'nın kırmızı kitabında yer alır “en fazla tükenme riskiyle karşı karşıya olan türler” arasında yer almaktadır.

Gerek habitatı gerekse de bitkinin kendisini korumak amacıyla Orman Dairesi 1990 yılında popülasyonu kısmen çitle çevirdi. Daha sonra, çitin dışındaki nüfusun bir kısmı, bölgedeki aşırı otlatma nedeniyle tehlikeli bir şekilde azaldığından, çit neredeyse bitkinin bulunduğu tüm alanı kapsayacak şekilde genişletildi. Bunun yanısıra türün ex-situ bölgesi dışında da muhafaza edilmesine yönelik olarak Orman Dairesi Akama lalesini, geliştirdiği botanik bahçelerinde de yetiştirmeye çalışmaktadır.

Akama lalesi boyu 30 cm’e ulaşan, uzun ömürlü, soğanlı, dik bir bitkidir. Gövdenin alt kısmında üsttekilerden daha geniş, genellikle uzunluğu 3 ile 7 santim arasında değişen iki yaprak bulunmaktadır. Üst yaprakları çok daha küçük, neredeyse dikeydir. Çiçekli sürgün tüyümsüdür, yeşil renkli, üst tarafıysa kırmızımtraktır. Bitkinin tepesinde tek bir çiçek açar ve yaklaşık 7 cm çapındadır. Lale cinsi Kıbrıs'ta 3 türle temsil edilmekte: endemik Tulipa akamasica ile Tulipa cypria ve ada iklimine adapte edilmiş olan yabancı tür Tulipa agenensis.

*

Akama Lalesi hakkında Kıbrıs Doğa Araştırmaları ve Eğitimi Merkezi sitesinden edindiğimiz bazı bilgiler:

Akama lale (Tulipa akamasica): Kıbrıs'ın yeni endemik türü

Bugüne kadar kayıt altına alınan 1,2 milyon tür, bilimin gezegenimizdeki tüm hayvan ve bitki türlerini kaydettiği izlenimini yaratsa da, dünya çapında her yıl yaklaşık 15 bin yeni türünün keşfedildiği tahmin edilen doğa, bizi şaşırtmaya ve etkilemeye devam ediyor. Kıbrıs'ta 2014 yılının sonunda bilimsel bir yayınla, Tulipa akamasica adı verilen yeni bir endemik lale türünün saptandığı açıklandı. Akama lalesi aslında 1991 yılında Hristos Haralambus tarafından keşfedildi, ancak bitkinin bilinen bir türe ait olduğu düşünüldüğünden yeni bir tür olarak tescil edilmedi.

Akama lalesi, Akama Yarımadası'na özgü endemik bir türdür çünkü 200'ü geçmeyen tüm popülasyon, sadece, Akama'nın 370 metrelik rakımdaki bir yamacında bulunur. Nesli tükenmekte olan bitki "Kritik Tehlike Altında olan" bir tür olarak nitelendirildi. Bölgedeki kontrolsüz otlatma nedeniyle popülasyonun etrafının kısmen çitle çevrilmesi ne yazık ki çitin dışındaki bitkilerin büyük kısmının yok olması nedeniyle fayda sağlamadı.

Adamızın bu nadir ve eşsiz türünü korumak ve korunmasına katkıda bulunmak hepimizin elinde.