16.09.20 köşe yazısı

Geçen Pazar günkü Haravgi gazetesinde AKEL Politbüro üyesi ve Kıbrıs Sorunu Bürosu Sorumlusu Tumazos Çelebis ile yapılan söyleşiden hazırlanan röportaj yazısı.
Tumazos Çelebis Kıbrıs Türk toplumunda yapılacak seçimlerin ertesi gününün özellikle önemli olacağını zira seçimleri kazananın ve bu arada da Türkiye’nin kendisinin müzakere sürecinin yeniden başlaması yönünde BM’nin beklenen davetinin olası reddinden sorumlu tutulmak istemeyeceklerini belirtti.
Tumazos Çelebis şöyle devam etti: “Federal çözümü reddeden adaylardan birinin kazanması durumunda herhangi bir müzakere sürecinin olumlu perspektifleri olamayacak. İki bölgeli iki toplumlu federasyon çözümünü hedefleyen adaylardan birinin kazanması da yeterli olmayacak. Kıbrıs Rum tarafının da rota değiştirmesi gerekiyor. Cumhurbaşkanı Anastasiadis’in Crans Montana sonrasında sürdürdüğü tutumu kökten gözden geçirmesi gerekecek. Müzakerelerin kaldığı yerden yeniden başlamasına hazır olduğunu ifade etmesi yeterli değildir. Bunu gerçekten istiyor olması ve hedeflemesi gerekiyor.
Anastasiadis’in bir yandan kalınan yerden devam edilmesinden söz edip, diğer yandan mevcut görüş birliklerini ortadan kaldıran ve hatta siyasi eşitliği reddettiği kanaatini yaratan “yeni fikirler” öne sürmesi ikna edici olamaz.
Tumazos Çelebis, Türkiye’nin kabul edilemez provokasyonlarını sürdürdüğü koşullarda müzakerelerin yapılamayacağını da kaydetti.
Kıbrıs sorununda uluslararası toplumun oynadığı role de değinen Çelebis, Genel Sekreteri aracılığıyla BM’nin Kıbrıs sorununun çözümü çabalarına devam edeceğini duyurduğunu hatırlatarak, pek çok şeyin AB’nin ve Güvenlik Konseyi daimi üyelerinin tutumuna da bağlı olacağını ifade etti.
Tumazos Çelebis, “sonuç olarak, Crans Montana’da kalınan yerden devam edilmesi gerektiği tezinde samimiyetle ısrar edersek, bu bize sadece fayda sağlayabilir. Zira hemfikir olsak da olmasak da BM Genel Sekreteri’nin, sorumlulukları Türkiye’ye değil, iki lidere yükleyen raporları sonucunda mevcut tablo budur ve bu tablonun yakın gelecekte değişmesi tartışılmaz bir gereksinimdir.
AKEL Politbüro üyesi ve Kıbrıs Sorunu Bürosu Sorumlusu Tumazos Çelebis son olarak BM’in Guteres Çerçevesi ve mevcut görüş birlikleriyle ilerleme gibi bazı önkoşullar koyduğunu, dolayısıyla Kıbrıs sorununun çözüm çabalarını genel ve belirsiz bir şekilde desteklemeye devam etmeyeceğini belirtti.
Aynı röportaj yazısında CTP Milletvekili Asım Akansoy’un Haravgi’ye demeci yer alıyordu. Bazı alıntılar:
Kıbrıs Türk siyasi tarihinin belki de en zor seçimlerinden bir tanesi ile karşı karşıyayız. Emperyalist ülkelerin Doğu Akdeniz siyasetinin yarattığı gerilimin etkisi altında bir seçim sürecinde bulunuyoruz. Bunun da çok ciddi etkilerini yaşamaktayız.
Kıbrıs sorununun BM parametreleri çerçevesinde çözümü bizim temel hedefimizdir. Kıbrıs sorunu gelinen nokta itibarıyla seçimden sonra 5’li konferansa doğu yol alacak. Elbette hazırlığı iyi yapılmış bir 5’li konferans bizim için önemli. Çünkü müzakere süreçlerindeki başarısızlık ciddi anlamda soruna dönüşmüş durumda.
Siyasi eşitliğin, BM Güvenlik Konseyi kararlarında karşılığı bulduğu şekilde tesis edilmesi, bunun bir tartışma konusu olmaktan çıkarılması gerekmektedir. Siyasi eşitlik aynı zamanda toplumsal güvenliğe giden yolda bir ön kabuldür, temeldir. Bunun altını çizmek isterim.
Doğu Akdeniz’de bulunan doğal kaynakların çıkarılma süreci bağlamında bugün gelinen nokta geri dönüşü olmayan bir noktadır, diye düşünülebilir. Kıbrıslı toplumların güvenliği ve istikrarı, birbirine güvenden geçer, ortaklaşmadan geçer, birlikte hareket etmeden geçer. Aklımızı başımıza toplamalıyız. Kıbrıs sorununun Ortadoğulaştığını görüyorum. Bu durumun, sosyal ve ekonomik etkileri de olacaktır.
Bu büyük krizi çözecek yegâne yol, çözüm yoludur. Bu noktada karşılıklı anlayış ve özveri ile soruna çözüm bulunabilir.